Jak często powtarzać badania, jeśli wyniki są prawidłowe?

Prawidłowa morfologia, glukoza, TSH i lipidogram przynoszą ulgę, ale często rodzą kolejne pytanie: kiedy je powtórzyć? Za pół roku, za rok, a może dopiero za kilka lat?

Nie istnieje jeden uniwersalny termin ważności wyników badań. Częstotliwość ich powtarzania zależy od rodzaju badania, wieku, stanu zdrowia, przyjmowanych leków, występujących objawów oraz indywidualnego ryzyka rozwoju choroby.

Zdrowa, młoda osoba bez objawów i czynników ryzyka zwykle nie potrzebuje takiego samego zakresu badań jak osoba z nadciśnieniem, otyłością, chorobą tarczycy, niedoborem żelaza czy obciążonym wywiadem rodzinnym.

Więcej badań nie zawsze oznacza lepszą profilaktykę. Badanie przesiewowe ma sens wtedy, gdy są dowody, że może przynieść więcej korzyści niż szkód. WHO zwraca uwagę, że nadmierny screening może prowadzić do wyników fałszywie dodatnich, dalszej niepotrzebnej diagnostyki, stresu i kosztów, bez potwierdzonej poprawy zdrowia.

Profilaktyka, diagnostyka i monitorowanie to trzy różne sytuacje

Zanim ustalimy termin kolejnego pobrania krwi, warto określić, po co właściwie wykonujemy badanie.

Badania profilaktyczne

Dotyczą osób, które nie mają objawów ani rozpoznanej choroby. Ich celem jest wykrycie określonych problemów zdrowotnych na wczesnym etapie.

W tej sytuacji badania mogą być wykonywane co kilka lat, zależnie od wieku i ryzyka.

Badania diagnostyczne

Wykonuje się je, gdy pojawiły się nowe objawy, takie jak:

• przewlekłe zmęczenie,
• niewyjaśniona zmiana masy ciała,
• zaburzenia miesiączkowania,
• nadmierne pragnienie,
• częste oddawanie moczu,
• kołatanie serca,
• obrzęki,
• wypadanie włosów,
• ból brzucha,
• duszność,
• pogorszenie tolerancji wysiłku.

Wtedy nie czekaj na termin z kalendarza profilaktycznego. Lekarz może zlecić badania nawet wtedy, gdy poprzednie wyniki sprzed kilku miesięcy były prawidłowe.

Monitorowanie leczenia lub rozpoznanej choroby

Osoby przyjmujące leki albo mające rozpoznaną chorobę mogą wymagać badań co kilka tygodni, miesięcy lub raz w roku. Częstotliwość zależy wtedy od rodzaju schorzenia, leczenia, stabilności wyników i ryzyka działań niepożądanych.

Terminy opisane w tym artykule dotyczą przede wszystkim bezobjawowych osób dorosłych bez rozpoznanej choroby.

Jak często wykonywać ogólny bilans zdrowia?

W Polsce od maja 2025 roku osoby dorosłe mogą korzystać z programu „Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej".

Bilans można wykonać:

• raz na 5 lat u osób w wieku 20–49 lat,
• raz na 3 lata u osób od 50. roku życia.

Podstawowy pakiet obejmuje:

• morfologię krwi,
• glukozę,
• kreatyninę wraz z eGFR,
• lipidogram,
• TSH,
• badanie ogólne moczu.

Zależnie od wieku i odpowiedzi w ankiecie zakres może zostać rozszerzony między innymi o próby wątrobowe, anty-HCV, lipoproteinę(a), PSA lub test na krew utajoną w kale.

Nie oznacza to, że każda osoba powinna wykonywać dokładnie te badania wyłącznie co trzy lub pięć lat. Program wskazuje orientacyjny rytm kompleksowego bilansu dla populacji ogólnej. Indywidualne ryzyko może uzasadniać częstsze kontrole.

Jak często mierzyć ciśnienie tętnicze?

Ciśnienie krwi może pozostawać podwyższone przez długi czas bez charakterystycznych objawów, dlatego trzeba je regularnie kontrolować.

Aktualne zalecenia Europejskiego Towarzystwa Kardiologicznego wskazują, że:

• zdrowe osoby dorosłe od 18. roku życia powinny mieć mierzone ciśnienie przynajmniej raz na 3 lata,
• od 40. roku życia pomiar zaleca się co najmniej raz w roku,
• częstsze pomiary są uzasadnione przy podwyższonych wartościach, nadmiernej masie ciała, chorobach nerek, cukrzycy, obciążeniu rodzinnym lub stosowaniu leków mogących wpływać na ciśnienie.

Pojedynczy podwyższony wynik w gabinecie nie zawsze oznacza nadciśnienie. Rozpoznanie trzeba potwierdzić kolejnymi pomiarami, najlepiej także poza gabinetem: w domu lub w całodobowym monitorowaniu ciśnienia. Więcej o tym, jak styl życia wpływa na wartości ciśnienia, piszemy w artykule o nadciśnieniu tętniczym a diecie.

Jak często badać glukozę i hemoglobinę glikowaną?

Częstotliwość kontroli gospodarki węglowodanowej zależy przede wszystkim od wieku i czynników ryzyka cukrzycy typu 2.

Jeżeli wynik glukozy lub HbA1c jest prawidłowy, u osoby objętej badaniami przesiewowymi często stosuje się interwał około 3 lat. Krótszy odstęp może być potrzebny przy:

• nadwadze lub otyłości,
• małej aktywności fizycznej,
• cukrzycy w rodzinie,
• nadciśnieniu lub dyslipidemii,
• przebytym nadciśnieniu ciążowym albo cukrzycy ciążowej,
• PCOS,
• stosowaniu glikokortykosteroidów albo niektórych leków psychiatrycznych,
• wartościach blisko granicy stanu przedcukrzycowego.

USPSTF uznaje trzyletni odstęp za rozsądny przy prawidłowych wynikach u osób podlegających screeningowi.

U osób ze stanem przedcukrzycowym aktualne standardy American Diabetes Association z 2026 roku zalecają kontrolę w kierunku rozwoju cukrzycy co najmniej raz w roku, z możliwością dostosowania częstotliwości do indywidualnego ryzyka.

Jak często wykonywać lipidogram?

U zdrowej osoby dorosłej z niskim ryzykiem sercowo-naczyniowym prawidłowy lipidogram nie musi być powtarzany co roku. American Heart Association zaleca ocenę cholesterolu i pozostałych podstawowych czynników ryzyka przeciętnie co 4–6 lat u osób od 20. roku życia pozostających w grupie niskiego ryzyka.

Badanie warto wykonać wcześniej, jeśli:

• poprzednie wartości były blisko górnej granicy,
• zwiększyła się masa ciała,
• zmienił się sposób żywienia lub aktywność,
• pojawiło się nadciśnienie albo zaburzenia glikemii,
• występuje przewlekła choroba zapalna lub choroba nerek,
• w rodzinie występowały wczesne zawały, udary lub bardzo wysokie stężenia cholesterolu,
• rozpoczęto leczenie wpływające na profil lipidowy.

U osób stosujących leki obniżające cholesterol obowiązują inne zasady. Badania wykonuje się częściej, aby ocenić skuteczność i bezpieczeństwo leczenia.

Czy morfologię trzeba robić co roku?

Nie ma uniwersalnego zalecenia, zgodnie z którym każda zdrowa, bezobjawowa osoba musi wykonywać morfologię raz na 12 miesięcy.

W polskim programie „Moje Zdrowie" morfologia jest częścią bilansu wykonywanego raz na pięć lat u osób w wieku 20–49 lat oraz raz na trzy lata po 49. roku życia.

Wcześniejsze wykonanie morfologii może być uzasadnione między innymi przy:

• nasilonym zmęczeniu,
• bladości skóry,
• duszności,
• pogorszeniu wydolności,
• obfitych miesiączkach,
• krwawieniach,
• restrykcyjnej diecie,
• ciąży lub jej planowaniu,
• przewlekłych chorobach,
• częstych infekcjach,
• przyjmowaniu leków wpływających na komórki krwi.

Morfologia pokazuje aktualny obraz krwi, ale nie ocenia bezpośrednio zapasów żelaza, witaminy B12 czy kwasu foliowego. Prawidłowa hemoglobina nie zawsze wyklucza wczesny niedobór żelaza. Jeśli chcesz lepiej rozumieć poszczególne wskaźniki, sprawdź nasz przewodnik po parametrach morfologii krwi.

Jak często kontrolować TSH?

TSH znajduje się w podstawowym pakiecie programu „Moje Zdrowie", dlatego u bezobjawowej osoby może być sprawdzane w ramach bilansu co trzy lub pięć lat.

Jednocześnie międzynarodowe zalecenia nie wskazują jednoznacznie, że każda zdrowa, niebędąca w ciąży osoba musi corocznie badać TSH. USPSTF ocenia, że dowody dotyczące korzyści z powszechnego screeningu bezobjawowych dorosłych są niewystarczające. Jeśli TSH wyjdzie nieprawidłowo, warto wiedzieć, od jakiego badania tarczycy zacząć dalszą diagnostykę.

Wcześniejsza kontrola może być potrzebna, jeżeli pojawią się:

• nietolerancja zimna lub gorąca,
• niewyjaśniona zmiana masy ciała,
• kołatanie serca,
• przewlekłe zaparcia,
• nadmierna senność lub pobudzenie,
• zaburzenia miesiączkowania,
• problemy z płodnością,
• powiększenie tarczycy,
• choroba autoimmunologiczna,
• ciąża lub jej planowanie.

Inne zasady dotyczą osób leczonych z powodu niedoczynności lub nadczynności tarczycy. Po zmianie dawki leku badania wykonuje się znacznie częściej niż podczas rutynowej profilaktyki.

Jak często sprawdzać nerki?

Do podstawowej oceny pracy nerek wykorzystuje się najczęściej kreatyninę wraz z wyliczonym eGFR. U osób zagrożonych przewlekłą chorobą nerek warto dodatkowo ocenić albuminę w moczu, najlepiej za pomocą wskaźnika albumina–kreatynina.

KDIGO zaleca badanie eGFR i albuminurii przede wszystkim u osób należących do grup ryzyka. U pacjentów z już rozpoznaną przewlekłą chorobą nerek parametry te powinny być oceniane co najmniej raz w roku, a częściej przy wysokim ryzyku progresji.

Częstszych kontroli mogą wymagać osoby z:

• cukrzycą,
• nadciśnieniem,
• chorobami układu krążenia,
• otyłością,
• chorobami autoimmunologicznymi,
• nawracającymi zakażeniami układu moczowego,
• rodzinnym występowaniem chorób nerek,
• długotrwałym stosowaniem leków mogących wpływać na nerki.

U zdrowej osoby bez czynników ryzyka kreatyninę i badanie moczu można wykonywać w ramach ogólnego bilansu co trzy lub pięć lat.

Jak często badać próby wątrobowe?

Nie każda zdrowa osoba musi co roku badać ALAT, AspAT i GGTP.

W programie „Moje Zdrowie" próby wątrobowe należą do pakietu rozszerzonego. Są zlecane zależnie od wieku oraz odpowiedzi w kwestionariuszu, a nie automatycznie każdemu uczestnikowi.

Częstsza kontrola może być uzasadniona przy:

• nadwadze i otyłości,
• cukrzycy lub stanie przedcukrzycowym,
• podwyższonych trójglicerydach,
• regularnym spożywaniu alkoholu,
• stosowaniu leków albo suplementów mogących wpływać na wątrobę,
• przebytym wirusowym zapaleniu wątroby,
• dolegliwościach ze strony jamy brzusznej,
• wcześniejszych nieprawidłowych wynikach.

Prawidłowe próby wątrobowe nie wykluczają wszystkich chorób wątroby, dlatego przy wysokim ryzyku lekarz może zalecić dodatkową ocenę niezależnie od dotychczasowych wyników.

Ferrytyna, witamina B12 i kwas foliowy - czy kontrolować je profilaktycznie?

Nie są to badania, które każda zdrowa osoba musi wykonywać raz w roku.

Ich oznaczenie warto rozważyć przy objawach lub czynnikach ryzyka, takich jak:

• niedokrwistość albo nieprawidłowe MCV,
• obfite miesiączki,
• przewlekłe krwawienia,
• dieta wegańska lub bardzo restrykcyjna,
• choroby przewodu pokarmowego,
• operacje bariatryczne,
• niedożywienie,
• przewlekłe biegunki,
• przyjmowanie leków wpływających na wchłanianie witaminy B12,
• zaburzenia czucia, mrowienie albo inne objawy neurologiczne.

Wytyczne NICE z 2024 roku zalecają, żeby o oznaczeniu witaminy B12 decydować na podstawie objawów, oznak klinicznych i czynników ryzyka, a nie stałego corocznego schematu dla całej populacji.

Po rozpoznaniu niedoboru termin kontroli zależy od jego przyczyny, nasilenia, rodzaju zastosowanego leczenia i ustępowania objawów.

Czy witaminę D trzeba badać co roku?

Rutynowe, coroczne oznaczanie 25(OH)D u wszystkich zdrowych osób nie jest obecnie rekomendowane.

Wytyczne Endocrine Society z 2024 roku sugerują, aby nie wykonywać rutynowego screeningu stężenia 25(OH)D u zdrowych osób bez ustalonych wskazań. Nie określono również jednego stężenia, które gwarantowałoby ochronę przed wszystkimi chorobami.

Badanie może być uzasadnione między innymi przy:

• osteoporozie lub osteomalacji,
• zaburzeniach gospodarki wapniowo-fosforanowej,
• chorobach powodujących zaburzenia wchłaniania,
• przewlekłych chorobach nerek lub wątroby,
• przyjmowaniu leków wpływających na metabolizm witaminy D,
• wcześniejszym głębokim niedoborze,
• objawach lub schorzeniach stanowiących medyczne wskazanie do oznaczenia.

Jeżeli niedobór był leczony, termin ponownego badania ustala się indywidualnie. Oznaczenie powtarzane co kilka tygodni zwykle nie daje wartościowej informacji.

Czy niektóre badania wystarczy zrobić raz w życiu?

Tak. Nie wszystkie parametry wymagają cyklicznego oznaczania.

Przykładem jest lipoproteina(a), której stężenie jest w dużym stopniu uwarunkowane genetycznie i pozostaje stosunkowo stabilne. W polskim programie „Moje Zdrowie" badanie to może być wykonane jednorazowo u osób w wieku 20–40 lat, zależnie od kwalifikacji do pakietu rozszerzonego.

Ponowne oznaczenie może być potrzebne w szczególnych sytuacjach klinicznych, ale dla większości osób ważniejsze jest dobre udokumentowanie pierwszego wyniku niż powtarzanie go co roku.

Jak często wykonywać badania przesiewowe w kierunku nowotworów?

Prawidłowe wyniki badań laboratoryjnych nie zastępują profilaktyki onkologicznej. Poszczególne programy mają własne przedziały wiekowe i interwały.

Profilaktyka raka szyjki macicy

Od 1 lipca 2026 roku podstawowym badaniem w programie NFZ jest test HPV HR, który zastąpił klasyczną cytologię przesiewową.

Program obejmuje kobiety w wieku 25–64 lat. Przy ujemnym wyniku test wykonuje się standardowo raz na 5 lat. Przy dodatnim wyniku z tego samego materiału wykonuje się cytologię płynną i ustala dalsze postępowanie.

Profilaktyka raka piersi

W ramach programu NFZ kobiety w wieku 45–74 lat mogą wykonywać mammografię przesiewową co 2 lata, jeżeli nie występują wskazania do krótszego odstępu.

Profilaktyka raka jelita grubego

Program kolonoskopii przesiewowej obejmuje:

• osoby w wieku 50–65 lat,
• osoby w wieku 40–49 lat, jeśli nowotwór jelita grubego rozpoznano u ich najbliższego krewnego.

Jednym z warunków udziału jest brak kolonoskopii w ciągu ostatnich 10 lat. Po prawidłowym badaniu dalszy termin zależy od wyniku, jakości przygotowania jelita, wywiadu rodzinnego i zaleceń lekarza.

Kiedy powtórzyć badania wcześniej mimo prawidłowych wyników?

Nie należy czekać do planowanego bilansu, jeśli:

• pojawiły się nowe lub nasilające się objawy,
• doszło do znacznej zmiany masy ciała,
• wprowadzono bardzo restrykcyjną dietę,
• rozpoczęto lub zmieniono leczenie,
• wystąpiła ciąża albo rozpoczęto jej planowanie,
• pojawiło się obfite lub nietypowe krwawienie,
• rozpoznano nową chorobę,
• w rodzinie wykryto chorobę dziedziczną,
• wynik był prawidłowy, ale znajdował się bardzo blisko wartości granicznej,
• lekarz zalecił krótszy termin na podstawie całego obrazu klinicznego.

Nie warto również ignorować objawów tylko dlatego, że „badania pół roku temu były dobre". Wynik laboratoryjny opisuje sytuację z dnia pobrania i nie daje gwarancji, że w organizmie nie zaszła później zmiana.

Czy zbyt częste wykonywanie badań może zaszkodzić?

Samo pobranie niewielkiej ilości krwi zazwyczaj nie jest problemem. Ryzyko wiąże się przede wszystkim z interpretacją dużej liczby niepotrzebnych wyników.

Im więcej parametrów oznaczamy bez konkretnego wskazania, tym większe prawdopodobieństwo znalezienia niewielkiego, przypadkowego odchylenia. Może ono prowadzić do:

• stresu i poczucia choroby,
• powtarzania kolejnych badań,
• niepotrzebnych konsultacji,
• stosowania suplementów bez rzeczywistych wskazań,
• dalszej diagnostyki, która nie przynosi korzyści,
• przeoczenia tego, co naprawdę ma znaczenie dla ryzyka pacjenta.

WHO podkreśla, że skuteczna profilaktyka nie polega na wykonywaniu jak największej liczby testów, lecz na stosowaniu badań o potwierdzonej wartości, w odpowiedniej populacji i we właściwych odstępach.

Jak stworzyć własny kalendarz badań?

Najlepiej oprzeć go na czterech elementach:

1. Wiek i płeć Wraz z wiekiem zwiększa się znaczenie kontroli ciśnienia, glikemii, ryzyka sercowo-naczyniowego i profilaktyki onkologicznej.
2. Historia zdrowotna Przebyte niedobory, choroby przewlekłe, ciąże, operacje i wcześniejsze nieprawidłowości wpływają na częstotliwość kontroli.
3. Czynniki ryzyka Znaczenie mają między innymi masa ciała, aktywność, sposób żywienia, używki, obciążenie rodzinne oraz stosowane leki.
4. Trend wyników Wynik nadal mieszczący się w zakresie referencyjnym może stopniowo przesuwać się w niekorzystnym kierunku. Dlatego warto przechowywać wcześniejsze badania i porównywać je w podobnych warunkach.

Najlepiej ustalić z lekarzem lub personelem POZ indywidualny plan profilaktyczny, zamiast co roku kupować ten sam rozbudowany pakiet laboratoryjny.

FAQ – najczęstsze pytania o powtarzanie badań

Najczęściej zadawane pytania

Czy każda dorosła osoba powinna robić badania krwi raz w roku?

Nie. Coroczne badania mogą być uzasadnione u osób starszych, mających czynniki ryzyka, przyjmujących leki albo pozostających pod opieką z powodu choroby. Zdrowa, młoda i bezobjawowa osoba zwykle może wykonywać kompleksowy bilans rzadziej.

Czy prawidłowe wyniki oznaczają, że przez kilka lat na pewno nic mi nie grozi?

Nie. Wyniki pokazują stan organizmu w określonym momencie. Ryzyko może się zmienić pod wpływem wieku, masy ciała, leków, infekcji, ciąży, diety lub nowej choroby. Nowe objawy są wskazaniem do konsultacji niezależnie od daty ostatniego badania.

Czy badanie co pół roku jest zbyt częste?

Zależy od sytuacji. Dla zdrowej osoby bez objawów powtarzanie szerokiego pakietu co sześć miesięcy zwykle nie jest potrzebne. Przy leczeniu niedoboru, zmianie leków, stanie przedcukrzycowym lub chorobie przewlekłej taki odstęp może być prawidłowy, a czasem nawet zbyt długi.

Czy prawidłową glukozę trzeba sprawdzać co roku?

Nie zawsze. Przy niskim ryzyku odstęp może wynosić około trzech lat. Coroczna kontrola jest bardziej uzasadniona przy stanie przedcukrzycowym, otyłości, cukrzycy ciążowej w wywiadzie, PCOS, stosowaniu niektórych leków lub narastaniu innych czynników ryzyka.

Czy TSH trzeba badać co roku?

Nie u każdej osoby. Zdrowa osoba bez objawów i chorób tarczycy może wykonywać TSH w ramach okresowego bilansu. Inaczej wygląda sytuacja podczas leczenia, w ciąży, przy planowaniu ciąży lub po pojawieniu się objawów.

Czy warto co roku badać ferrytynę?

Nie ma takiej potrzeby u każdej zdrowej osoby. Częstsza kontrola może być zasadna przy obfitych miesiączkach, diecie ubogiej w żelazo, wcześniejszym niedoborze, ciąży, krwawieniach lub objawach sugerujących niedobór.

Czy witaminę D należy oznaczać przed każdym sezonem jesienno-zimowym?

Nie. Aktualne wytyczne nie zalecają rutynowego oznaczania 25(OH)D u wszystkich zdrowych osób. Badanie powinno wynikać z określonych wskazań klinicznych.

Kiedy powtórzyć badania po rozpoczęciu suplementacji?

Zależy to od badanego składnika, nasilenia niedoboru, dawki preparatu oraz przyczyny problemu. Niektóre parametry zmieniają się w ciągu kilku tygodni, inne potrzebują kilku miesięcy. Termin ustala się przy rozpoczęciu leczenia, a suplementów nie należy odstawiać ani zwiększać ich dawki wyłącznie na podstawie samodzielnie przyjętego harmonogramu.

Czy wynik w normie zawsze jest wynikiem optymalnym?

Zakres referencyjny pomaga ocenić, czy wynik jest typowy dla określonej populacji, ale nie uwzględnia automatycznie wszystkich indywidualnych czynników. Znaczenie mogą mieć objawy, trend, wiek, choroby, leczenie i łączne wyniki kilku parametrów. Nie oznacza to jednak, że każda wartość znajdująca się blisko granicy wymaga suplementacji lub leczenia.

Czy po prawidłowym badaniu przesiewowym można zignorować niepokojące objawy?

Nie. Screening dotyczy osób bez objawów. Guz piersi, krwawienie z dróg rodnych, krew w stolcu, niewyjaśniona utrata masy ciała albo utrzymujące się dolegliwości wymagają diagnostyki niezależnie od tego, kiedy wykonano ostatnią mammografię, test HPV czy kolonoskopię.

Podsumowanie

Prawidłowych wyników nie trzeba automatycznie powtarzać co roku. U zdrowej osoby bez objawów kompleksowy bilans można wykonywać co kilka lat, natomiast częściej warto kontrolować ciśnienie, a wraz z wiekiem i narastaniem czynników ryzyka – również glikemię oraz profil lipidowy.

Badania takie jak ferrytyna, witamina B12, kwas foliowy czy witamina D powinny wynikać z wywiadu, objawów i konkretnych wskazań, a nie z uniwersalnego pakietu. Jeśli zastanawiasz się, od czego zacząć, sprawdź, jakie badania profilaktyczne warto wykonywać raz w roku.

Dobry plan profilaktyczny nie polega na badaniu wszystkiego jak najczęściej. Polega na wykonywaniu właściwych badań, u właściwej osoby i we właściwym czasie.

Materiał ma charakter edukacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej. Częstotliwość badań może różnić się w zależności od stanu zdrowia, przyjmowanych leków, ciąży oraz indywidualnych zaleceń.

Literatura i aktualne zalecenia – stan na lipiec 2026 roku

1. Ministerstwo Zdrowia, Narodowy Fundusz Zdrowia. Moje Zdrowie – bilans zdrowia osoby dorosłej. Program obowiązujący od 2025 roku.
2. McEvoy J.W. i wsp. 2024 ESC Guidelines for the Management of Elevated Blood Pressure and Hypertension. European Heart Journal, 2024; aktualne materiały ESC, 2026. doi:10.1093/eurheartj/ehae178.
3. American Diabetes Association Professional Practice Committee. Standards of Care in Diabetes–2026. Diabetes Care, 2026;49, Supplement 1.
4. US Preventive Services Task Force. Screening for Prediabetes and Type 2 Diabetes. Aktualna rekomendacja dotycząca badań przesiewowych i trzyletniego interwału przy prawidłowych wynikach. (uspreventiveservicestaskforce.org)
5. American Heart Association. Cholesterol and Cardiovascular Risk Assessment. Zalecenia dotyczące oceny profilu lipidowego co 4–6 lat u osób z niskim ryzykiem.
6. Demay M.B. i wsp. Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism. 2024;109(8):1907–1947. doi:10.1210/clinem/dgae290.
7. Kidney Disease: Improving Global Outcomes. KDIGO 2024 Clinical Practice Guideline for the Evaluation and Management of Chronic Kidney Disease. doi:10.1016/j.kint.2023.10.018.
8. NICE. Vitamin B12 deficiency in over 16s: diagnosis and management. Guideline NG239, 2024. (nice.org.uk)
9. Narodowy Fundusz Zdrowia. Program profilaktyki raka szyjki macicy – test HPV HR. Aktualizacja obowiązująca od 1 lipca 2026 roku.
10. Narodowy Fundusz Zdrowia. Program profilaktyki raka piersi oraz Program badań przesiewowych raka jelita grubego.
11. World Health Organization Regional Office for Europe. Screening programmes: effectiveness, benefits and potential harms oraz przegląd dotyczący populacyjnego screeningu cukrzycy, 2024.